چرا حذف پول ملی بدون کنترل تورم، راه به ناکجاآباد میبرد؟
اقتصادکوشان – مریم مشایخ
حذف چهار صفر از پول ملی، طرحی است که بارها در اقتصاد ایران مطرح شده و هر بار با اما و اگرهای فراوانی روبرو بوده است. در حالی که برخی کشورها با موفقیت این طرح را اجرا کردهاند، تجربه برزیل نشان میدهد که بدونِ کنترلِ ریشهایِ تورم، این اقدام نه تنها کمکی به اقتصاد نمیکند، بلکه میتواند با بازگشتِ صفرها، اعتبارِ سیاستگذار را خدشهدار سازد. کامران ندری، اقتصاددان، با اشاره به این تجربه، بر ضرورتِ پیششرطهایی چون مهارِ تورم، اصلاحاتِ پولی و مالی، و بهبودِ روابطِ بینالمللی تأکید میکند.
ضرورتِ حذفِ صفر؛ یک توهمِ بدونِ پشتوانه؟
ندری معتقد است که اقتصاد ایران هنوز به سطوحِ تورمیِ نجومیِ کشورهایی چون برزیل در دهه ۸۰ میلادی نرسیده است؛ دورانی که تورمِ ماهانه در برزیل، با تورمِ سالانه در ایران قابل مقایسه بود و حذفِ صفر از پولِ ملی، امری اجتنابناپذیر به نظر میرسید. این مقایسه نشان میدهد که در شرایطِ فعلیِ اقتصادِ ایران، ضرورتِ آنی برای حذفِ صفر از پولِ ملی، آنگونه که در برخی کشورها تجربه شد، احساس نمیشود. با این حال، واقعیتِ تلخِ تداومِ تورم در ایران، زنگِ خطری جدی برای آینده است.
تورمِ افسارگسیخته؛ مهمترین مانعِ حذفِ صفر
اگر روندِ فعلیِ تورم در ایران ادامه یابد و این پدیده مهار نشود، حذفِ چهار صفر از پولِ ملی، حتی اگر اجرا شود، نتیجهای جز بازگشتِ سریعِ صفرها نخواهد داشت. افزایشِ مجددِ قیمتِ کالاها و خدمات، ارزشِ پولِ ملی را دوباره کاهش داده و عملاً تلاشهایِ صورت گرفته را بیثمر خواهد کرد. این چرخه معیوب، نه تنها مشکلی از اقتصادِ کشور را حل نمیکند، بلکه اعتبارِ دولت و سیاستگذاران را نیز نزدِ افکارِ عمومی خدشهدار میسازد.
شکستِ برنامهها؛ راهی به سویِ بیاعتمادیِ اجتماعی
ناکام ماندنِ برنامههایِ اقتصادی، به ویژه آنهایی که مستقیماً بر معیشتِ مردم تأثیر میگذارند، میتواند زمینهسازِ بیاعتمادیِ اجتماعی شود. اجرایِ نادرستِ سیاستها، بدونِ در نظر گرفتنِ شرایطِ مناسب و پیشنیازهایِ لازم، نتیجهای جز سرخوردگی و ناامیدی برایِ مردم به همراه نخواهد داشت. همانطور که ندری اشاره کرده، اقتصاد بیش از هر چیز با زندگیِ روزمره و رفاهِ اجتماعیِ مردم گره خورده است.
پیششرطهایِ موفقیت؛ راهِ میانبری وجود ندارد!
برایِ موفقیتِ طرحِ حذفِ صفر از پولِ ملی، باید گامهایِ اساسی و منطقی برداشته شود. این گامها شاملِ مواردِ زیر است:
۱. کنترل و مهارِ تورم: توقفِ روندِ صعودیِ تورم و ایجادِ زمینه برایِ پیشبینیِ روندِ نزولیِ آن، اولین و مهمترین گام است.
۲. اصلاحاتِ پولی و مالی: بازنگری در سیاستهایِ پولی و مالیِ کشور و اجرایِ اصلاحاتِ لازم، برایِ ایجادِ ثباتِ اقتصادی ضروری است.
۳. توسعهی روابطِ خارجی: گسترشِ روابطِ سیاسی و تجاری با دنیا و کاهشِ تحریمهایِ اقتصادی، میتواند به بهبودِ شرایطِ اقتصادی و کاهشِ تورم کمک کند.
۴. ایجادِ اقتصادِ رقابتی: فراهم کردنِ زمینه برایِ تحققِ یک اقتصادِ رقابتی، انحصارها را شکسته و به افزایشِ بهرهوری و ثباتِ قیمتها منجر میشود.
اجرایِ سیاستِ حذفِ صفر از پولِ ملی، بدونِ فراهم آمدنِ مقدماتِ ذکر شده، نه تنها کمکی به اقتصادِ کشور نخواهد کرد، بلکه احتمالِ شکستِ این طرح را نیز افزایش میدهد. واقعیت این است که مسئلهی اصلیِ اقتصادِ ایران، تورمِ پایدار و ساختاری است که تا زمانی که ریشههایِ آن خشک نشود، هرگونه تلاش برایِ “ظاهرنمایی” در اصلاحِ پولِ ملی، محکوم به شکست خواهد بود. بنابراین، اولویتِ اصلی باید بر مهارِ تورم و ایجادِ ثباتِ اقتصادی متمرکز شود تا بتوان در آیندهای روشنتر، گامی مؤثر در جهتِ اصلاحِ ساختارِ پولِ ملی برداشت.
انتهای پیام/