روستا در تب تورم؛ وقتی اقلام غیرخوراکی سفره روستانشینان را خالیتر میکنند
اقتصادکوشان – مریم مشایخ
این شکاف تورمی، نه تنها قدرت خرید خانوارها را در مناطق روستایی کاهش داده، بلکه ماهیت فشار تورمی را نیز دستخوش تغییر کرده است؛ به گونهای که به نظر میرسد اقلام غیرخوراکی، نقشی پررنگتر از گذشته در افزایش سبد مصرف روستاییان ایفا میکنند. این مقاله به بررسی ریشهها و ابعاد این پدیده اقتصادی میپردازد.
شکاف تورمی: شهری در مقابل روستایی
مرکز آمار در گزارش خود از تورم نقطه به نقطه مرداد ماه، رشد ۴۲.۴ درصدی را برای کل کشور اعلام کرده است. با این حال، جزئیات بیشتر نشان میدهد که این رقم در مناطق روستایی به ۴۵.۲ درصد و در مناطق شهری به ۴۱.۹ درصد رسیده است. این اختلاف ۳.۳ واحد درصدی، نشاندهندهی فشار مضاعف بر اقتصاد خانوارهایی است که در روستاها زندگی میکنند. اما ریشهی این تفاوت در کجاست؟
چرخش ناگهانی در سبد مصرف: نقش اقلام غیرخوراکی
بررسی ترکیب سبد مصرف خانوار، کلید درک این شکاف تورمی است. سبد مصرفی خانوارها عموماً به دو بخش اصلی تقسیم میشود: کالاهای خوراکی، آشامیدنی و دخانیات؛ و کالاهای غیرخوراکی و خدمات. در مرداد ماه امسال، شاهد یک روند جالب توجه بودیم: در حالی که تورم اقلام خوراکی در مناطق شهری (۵۱.۷ درصد) اندکی بالاتر از مناطق روستایی (۵۰ درصد) قرار گرفت، این اقلام غیرخوراکی و خدمات بودند که در روستاها تورم بالاتری (۴۱.۳ درصد) نسبت به شهرها (۳۷.۵ درصد) تجربه کردند. این بدان معناست که گرچه افزایش قیمت مواد غذایی همچنان بالاست، اما رشد قیمت کالاهای ضروری دیگر مانند پوشاک، مسکن، حمل و نقل و خدمات، فشار بیشتری را بر سبد مصرف روستانشینان وارد کرده است.
ینان ممکن است وابستگی بیشتری به برخی کالاهای غیرخوراکی داشته باشند که در این ماه شاهد افزایش قیمت شدیدتری بودهاند. این کالاها میتوانند شامل مواردی چون لوازم خانگی، هزینههای حمل و نقل (که در مناطق روستایی ممکن است نقشی حیاتیتر ایفا کند)، یا حتی خدمات پایهای باشند که با افزایش هزینههای تولید و توزیع، گرانتر شدهاند.
پیامدها: از سفره خالی تا تشدید نابرابری
افزایش تورم در مناطق روستایی، به خصوص از ناحیه اقلام غیرخوراکی، پیامدهای عمیقی برای این قشر از جامعه دارد. این مسئله نه تنها قدرت خرید را کاهش میدهد، بلکه میتواند منجر به حذف یا کاهش مصرف کالاهای ضروری غیرخوراکی و در نتیجه افت کیفیت زندگی شود. همچنین، این روند میتواند شکاف اقتصادی بین مناطق شهری و روستایی را عمیقتر کرده و بر مهاجرت معکوس یا ماندگاری در روستاها تأثیر منفی بگذارد.
نتیجهگیری:
وضعیت تورم در مرداد ماه ۱۴۰۴ نشان میدهد که فشار تورمی تنها به اقلام خوراکی محدود نمانده، بلکه به تدریج به سایر بخشهای سبد مصرف خانوار، به ویژه در مناطق روستایی، سرایت کرده است. درک دقیق سهم هر گروه کالایی در سبد مصرف روستاییان و اتخاذ سیاستهای حمایتی هدفمند، برای مقابله با این چالش اقتصادی و جلوگیری از تشدید نابرابریها، امری ضروری است. لازم است تا در کنار مهار تورم کلی، به شکافهای منطقهای و الگوی مصرف اقشار مختلف جامعه نیز توجه ویژهای مبذول گردد.