نیمه دوم ۱۴۰۴ در سایه رکود جهانی و ناترازی داخلی
اقتصادکوشان:
کاهش ۵۰ میلیونتنی تولید فولاد چین و بحران گاز در کشور، زنجیره تولید و سودآوری شرکتهای معدنی را تحت تأثیر قرار داده است؛ افت ۸ تا ۱۵ درصدی تولید و کاهش تقاضا، نشانه ورود صنعت به فاز رکودی جدید است.
دادههای جدید از صنعت معدن ایران نشان میدهد که عملکرد شرکتهای بزرگ معدنی در مسیر نزولی قرار گرفته است. سه ضلع اصلی بحران – افت تولید فولاد چین، رکود جهانی در بازار فلزات و ناترازی گاز داخلی – موجب شدهاند که تولید، صادرات و سودآوری این بخش با چالشهای جدی روبهرو شود.
کارشناسان اقتصادی پیشبینی میکنند که سود خالص شرکتهای معدنی در پایان سال مالی ۱۴۰۴ با کاهش چشمگیر مواجه شود؛ موضوعی که خود را در بازار سرمایه با افت تقاضا برای نمادهای معدنی نشان داده است.
افت صادرات و کاهش درآمد شرکتهای بزرگ
به گفتهی سعید جهانی، کارشناس اقتصادی، در شرایطی که چین بهطور محسوسی تولید فولاد را کاهش داده، میزان صادرات مواد معدنی ایران به این کشور نیز افت خواهد داشت. او تأکید میکند معادن بزرگ مانند گلگهر و گهرزمین که بخش عمده محصولات بالادستی فولاد (سنگآهن، کنسانتره و گندله) را به چین صادر میکردند، با کاهش جدی تقاضا روبهرو شدهاند.
تصمیم پکن برای کاهش ۵۰ میلیونتنی تولید فولاد در کنار رکود جهانی ساختوساز، عملاً بازار صادراتی ایران را محدود کرده است. در کنار تحریمهای سازمان ملل، شرایط مبادله و گسترش بازارهای جایگزین نیز برای شرکتهای ایرانی پیچیدهتر شده است.
تأثیر تحریم و ناترازی گاز
جهانی میگوید تحریمها مانع از تنوعبخشی بازار صادراتی شده و در نتیجه، شرکتهای صادراتمحور مانند گلگهر و گهرزمین بهشدت تحت فشار قرار میگیرند. از سوی دیگر، شرکتهای داخلی نظیر صبانور، بافق و چادرملو نیز در بازار داخلی با کاهش تقاضا و مشکل عرضه مواجهاند.
او اضافه میکند که ناترازی گاز در فصل زمستان نیز به کاهش تولید فولاد داخلی دامن میزند. صنایع معدنی بهشدت وابسته به گاز طبیعیاند و محدودیتهای فصلی تأمین انرژی، هم هزینه تولید را افزایش داده و هم بازار مصرف داخلی را کوچکتر کرده است.
راهکارهای ناکارآمد پاییندست
برخی شرکتها در سالهای گذشته تلاش کردند با ورود به زنجیره پاییندستی (تولید آهن اسفنجی و شمش فولاد)، وابستگی خود به خامفروشی را کاهش دهند؛ اما رکود جهانی فلزات، افت قیمت و کاهش تقاضا موجب شد این راهبرد هم بازدهی مطلوبی نداشته باشد. شرکتهایی مانند چادرملو، گلگهر، گهرزمین، صبانور و بافق اکنون نهتنها در بخش استخراج بلکه در بخش فرآوری نیز با کاهش فروش و افت درآمد مواجهاند.
دادههای ششماهه؛ هشدار رکود تولید
گزارشهای رسمی از تولید معدنی کشور در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه ۱۴۰۳ نشان میدهد:
تولید سنگآهن، کنسانتره و گندله ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش یافته؛
تولید آهن اسفنجی و شمش فولاد نیز حدود ۸ درصد کمتر شده است.
این افت، نتیجه مستقیم کاهش صادرات به چین، محدودیتهای انرژی و رکود بازار است. در ماههای خرداد و تیر، برخی تولیدکنندگان بهدلیل افت قیمت جهانی سنگآهن و نوسانات ارزی، اقدام به کاهش تولید یا ذخیرهسازی محصولات کردند. شرکتهایی مانند گهرزمین و بافق نتوانستند ظرفیتهای جدید خود را بهطور کامل بهرهبرداری کنند و تولید تعدیل شده است.
بازتاب در بازار سرمایه
بازار سهام نیز تحت تأثیر این شرایط قرار گرفته است. نمادهای معدنی در بورس تهران با کاهش تقاضا و افت قیمت مواجهاند و سرمایهگذاران با توجه به چشمانداز منفی نیمه دوم سال، رغبت چندانی برای ورود به این گروه ندارند. کارشناسان هشدار دادهاند که در نبود اصلاحات بنیادی در ساختار انرژی و بازار صادرات، صنعت معدن وارد دورهای از رکود ساختاری بلندمدت خواهد شد.
آغاز دوره واقعگرایی اقتصادی
برآیند دادهها نشان میدهد که نیمه دوم سال ۱۴۰۴ نقطه عطفی برای صنعت معدن ایران است؛ جایی که خوشبینیهای گذشته جای خود را به واقعگرایی اقتصادی میدهد. کاهش تولید فولاد چین، رکود جهانی، ناترازی انرژی و افت صادرات، معادن کشور را در معرض خطر کاهش سودآوری جدی قرار دادهاند.
کارشناسان تأکید دارند برای عبور از این دوره، باید سیاستهای صادراتی بازنگری و بازارهای جدید غیرچینی ایجاد شود، در کنار آن ساختار تأمین انرژی نیز اصلاح گردد تا صنعت معدن بتواند از این مسیر دشوار عبور کند.
انتهای پیام/