منطقه آزاد مازندران؛ فرصت بزرگ یا تکرار اشتباههای گذشته؟
اقتصادکوشان: با گذشت چند ماه از آغاز به کار رسمی منطقه آزاد مازندران، پرسش اساسی این است: آیا این طرح راهبردی به ابزاری برای توسعه پایدار استان تبدیل خواهد شد، یا به سرنوشت مناطق آزاد ناکارآمد کشور دچار میشود؟
اولین نشانههای انحراف، نگرانکنندهاند. در حالی که هدف اصلی از ایجاد منطقه آزاد، توسعه صادرات، اشتغالزایی، رونق تولید بومی و پیوند استان به اقتصاد جهانی بود، اولین استفاده عملی از این فرصت، واردات خودروهای خارجی بوده است. طبق اعلام مسئولان، مجوز واردات ماشینآلات و خودرو از طریق منطقه آزاد مازندران صادر شده تا واردات در مناطق ساحلی انجام گیرد.
بیتردید واردات ماشینآلات تخصصی برای پروژههای عمرانی یا صنایع تبدیلی امری مثبت است. اما وقتی اولین موج واردات بهجای فناوریهای تولید، خودروهای لوکس خارجی باشد، این پرسش بهوجود میآید: آیا اولویتهای توسعه در جای درست تعریف شدهاند؟
آیا منطقهای که با نرخ بالای بیکاری فارغالتحصیلان مواجه است، با واردات خودرو میتواند گرهای از معیشت مردم باز کند؟ آیا خانوادههای روستایی تولیدکننده مرکبات و برنج از این “آزاد شدن” سهمی دارند، یا تنها نقش تماشاگر را ایفا میکنند؟
تجربه مناطق آزاد کیش، قشم، انزلی و اروند هشداردهنده است: تبدیلشدن مناطق آزاد به دروازههای واردات بیضابطه، به جای پیشران صادرات و تولید. بسیاری از این مناطق، با وجود دههها فعالیت، نهتنها بهدرستی صنعتی نشدهاند بلکه به محل شکلگیری شکاف طبقاتی و سوداگری زمین و کالا بدل شدهاند.
مازندران با زمینهای حاصلخیز، موقعیت ژئواکونومیک منحصربهفرد، نیروی انسانی جوان و ظرفیت صادرات کشاورزی، شایسته آن نیست که منطقه آزادش صرفاً به بازارچه خودروهای خارجی و برجسازی در نوار ساحلی تقلیل یابد.
اگر این منطقه آزاد به جای ایجاد صنایع تبدیلی، شهرکهای لجستیکی، پایانههای صادراتی و واحدهای بستهبندی مدرن، به محل تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد، فروشگاههای برند و تجارت مصرفگرایانه تبدیل شود، فرصت طلایی توسعه مازندران به ضدخودش بدل خواهد شد.
دولت، استانداری، سازمان منطقه آزاد و نمایندگان مجلس موظفاند جهت این طرح را با شفافیت تعیین و به مردم گزارش دهند. نه با آمارهای کلی و افتتاح نمادین، بلکه با ارائه طرحهای عملیاتی اشتغال جوانان، افزایش صادرات، احداث مراکز تولیدی و جذب سرمایهگذار واقعی.
منطقه آزاد شدن مازندران نباید صرفاً یک تیتر رسانهای یا برگ افتخار سیاسی باشد. اگر قرار است در این منطقه آزاد، تنها کالا وارد شود و جوان مازندرانی از آن سهمی نداشته باشد، آنوقت باید گفت: این منطقه آزاد نیست، بلکه “مردم آن منطقه” زندانی تبعیض توسعه هستند.
انتهای پیام/